Epilepsi: Nöbetten Çok Daha Fazlası
Epilepsi, toplumda en sık yanlış anlaşılan nörolojik hastalıklardan biridir. Çoğu zaman yalnızca nöbet anı ile tanımlanır; oysa epilepsi, beyindeki elektriksel aktivitenin bozulması sonucu ortaya çıkan epizodik (aralıklı) bir beyin hastalığıdır.
Dünya genelinde milyonlarca insan epilepsi ile yaşamaktadır. Buna rağmen hastalık, tıbbi boyutundan çok önyargılarla anılmakta; bu durum hem tanıyı geciktirmekte hem de hastaların sosyal yaşamını zorlaştırmaktadır.
Epilepsi Nedir?
Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin anormal ve aşırı elektriksel boşalımları sonucu tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Her nöbet geçiren epilepsi hastası tanımını almaz. Ateşli havaleler, metabolik bozukluklar, geçici beyin travmaları ve benzer durumlar epileptik nöbetlere neden olabilir.
Epilepsi tanısı için, genellikle nedensiz ve tekrarlayan nöbetlerin varlığı gerekir.
Nöbet Türleri Aynı Değildir
Epilepsi nöbetleri tek tip değildir. En sık görülen nöbet türleri şunlardır:
- Fokal (parsiyel) nöbetler: Beynin belirli bir bölgesinden kaynaklanır. Bilinç kaybı olabilir ya da olmayabilir.
- Jeneralize nöbetler: Beynin her iki yarım küresini etkiler. Bilinç kaybı ve kasılmalar görülebilir.
- Absans nöbetleri: Kısa süreli dalma, boş bakma şeklinde ortaya çıkar; özellikle çocuklarda görülür.
Bu farklılıklar nedeniyle epilepsi, kişiden kişiye farklı seyir gösterir.
Epilepsinin Nedenleri
Epilepsinin tek bir nedeni yoktur. Bazı durumlarda altta yatan neden saptanabilirken, bazı vakalarda neden bulunamayabilir.
Yaygın nedenler:
- Doğum sırasında oksijensiz kalma
- Kafa travmaları
- Beyin tümörleri
- İnme
- Beyin enfeksiyonları (menenjit, ensefalit)
- Genetik yatkınlık
Birçok hastada epilepsi, kişinin suçu olmayan biyolojik nedenlerle gelişir.
Epilepsi Bulaşıcı Değildir
Toplumda en yaygın yanlış inanışlardan biri epilepsinin bulaşıcı olduğudur. Bu tamamen yanlıştır. Epilepsi, enfeksiyon değildir ve temasla geçmez.
Bu yanlış inanışlar, hastaların sosyal izolasyonuna ve damgalanmasına yol açar.
Tanı Nasıl Konur?
Epilepsi tanısı nöroloji uzmanları tarafından konur. Tanıda en önemli unsurlar:
- Ayrıntılı hasta öyküsü
- EEG (elektroensefalografi)
- Beyin MR görüntüleme
Her EEG bozukluğu epilepsi anlamına gelmez; tanı, klinik bulgularla birlikte değerlendirilir.
Tedavi ve Yaşam
Epilepsi tedavisinin temelini antiepileptik ilaçlar oluşturur. Uygun tedaviyle hastaların büyük bir kısmında nöbetler kontrol altına alınabilir.
Tedaviye ek olarak:
- Düzenli uyku
- Stres yönetimi
- Alkol ve uyarıcılardan kaçınma
- İlaçların düzenli kullanımı
nöbet kontrolünde kritik rol oynar.
Bazı hastalarda cerrahi tedavi veya nöromodülasyon yöntemleri de uygulanabilir.
Epilepsi ile Yaşamak
Epilepsi, doğru tedavi ve takip ile aktif ve üretken bir yaşamın önünde engel değildir. Ancak yanlış bilgiler, hastalığın kendisinden daha yıkıcı olabilir.
Epilepsi hastalarının eğitime, istihdama ve sosyal yaşama katılımı desteklenmelidir. Nöbet anında yapılması ve yapılmaması gerekenlerin bilinmesi, hem hasta hem de çevresi için hayati öneme sahiptir.
“Epilepsi, korkulacak bir durum değil; anlaşılması gereken bir hastalıktır. Bilgi arttıkça korku azalır. Önyargı azaldıkça yaşam kolaylaşır.”